COHERE Finland — richtlijn pediatrische genderzorg (2020)

De Finse Council for Choices in Health Care (COHERE) publiceerde in 2020 een richtlijn voor minderjarigen met genderdysforie. De richtlijn zelf is op dit moment niet online te openen; deze bespreking volgt daarom wat het eindrapport van de Cass Review (2024) over de Finse richtlijn schrijft. Volgens dat rapport noemt de richtlijn psychosociale zorg de eerste behandeling en is hormonale behandeling bedoeld voor een onderzoekskader of voor uitzonderlijke gevallen (bron).

Waar het rapport over gaat

Volgens de Cass Review kwam de Finse richtlijn tot vergelijkbare conclusies over de onzekerheid van het bewijs als de Zweedse richtlijn. Ze adviseert uiterste voorzichtigheid bij puberteitsremmers voor jongeren onder de 18 en keert grotendeels terug naar de oorspronkelijke Nederlandse toelatingscriteria uit het Dutch Protocol. Puberteitsremmers horen volgens de richtlijn gegeven te worden onder toezicht van de nationale gespecialiseerde kliniek. Alleen de Zweedse en de Finse richtlijn koppelen het gebrek aan robuust bewijs aan de aanbeveling om medische behandeling binnen een onderzoekskader te geven; het zijn ook de enige richtlijnen waarbij een ethische toetsing deel uitmaakte van de ontwikkeling (bron).

Ook in de praktijk wijkt Finland af. In een internationale inventarisatie van de Cass Review was Finland het enige land dat routinematig naar een voorgeschiedenis van trauma vroeg. Voor puberteitsremmers moest de genderdysforie in Finland al lang bestaan en in de puberteit zijn toegenomen, en Finland heeft als enige land verwijscriteria over bijkomende aandoeningen, die eerst behandeld moeten worden voordat een verwijzing wordt aanvaard (bron).

Sterke punten

Voor de Cass Review werden internationale richtlijnen beoordeeld met het instrument AGREE II. De Finse richtlijn scoorde 51 procent op zorgvuldigheid van ontwikkeling; alleen de Finse en de Zweedse richtlijn kwamen boven de 50 procent. De review concludeerde dat alleen deze twee richtlijnen voor gebruik in de praktijk konden worden aanbevolen. Er zijn ook zwakke punten: op redactionele onafhankelijkheid scoorde de Finse richtlijn 0 procent, en volgens de review missen ook de Finse en de Zweedse richtlijn duidelijke aanbevelingen over sommige onderdelen van de zorg (bron).

Onderzoek uit Finland

De Cass Review haalt Fins onderzoek aan waaruit bleek dat meer dan driekwart van de verwezen adolescenten gespecialiseerde kinder- en jeugdpsychiatrische hulp nodig had voor andere problemen dan genderdysforie. Die problemen waren vaak ernstig, bestonden al eerder en werden niet gezien als gevolg van de genderdysforie (bron). Een registerstudie van Ruuska, Kaltiala en collega's van de Universiteit van Tampere volgde alle 2.083 jongeren onder de 23 die tussen 1996 en 2019 naar de Finse genderzorg waren verwezen, en 16.643 controles. Er waren 55 sterfgevallen, waarvan 20 door zelfdoding. Na correctie voor gespecialiseerde psychiatrische behandeling verschilden de totale sterfte en de sterfte door zelfdoding niet significant van die in de controlegroep (bron).

Hoe het past in het debat

De Finse richtlijn is een van de twee richtlijnen die de Cass Review voor de praktijk aanbeval. Lees in samenhang met SBU Zweden, Cass en Noorse UKOM. Voor de Tavistock-context: Hannah Barnes' Time to Think.