vele stemmen, één plek
Home › Debat › Free speech en misgendering
Free speech en gedwongen voornaamwoorden
De staat die je dwingt te liegen over wat je ziet, is een staat die de werkelijkheid heeft afgeschaft. Voornaamwoorden zijn geen beleefdheidsspel meer; ze zijn een loyaliteitstest.
Wat speelt er
Sommige werkgevers en universiteiten verplichten personeel om de gewenste voornaamwoorden van transgender personen te gebruiken, en wie weigert kan disciplinaire maatregelen krijgen. De Amerikaanse filosofieprofessor Nicholas Meriwether sprak in januari 2018 een transgender studente aan met "sir"; Shawnee State University plaatste daarna een schriftelijke waarschuwing in zijn dossier. Op 26 maart 2021 oordeelde het federale hof van beroep (Sixth Circuit) dat de lagere rechter zijn klachten over vrijheid van meningsuiting en godsdienstvrijheid niet had mogen afwijzen (bron).
Ook de wetgever is in beweging. In Canada voegde Bill C-16 in 2017 genderidentiteit en genderexpressie toe aan de discriminatiegronden van de Canadian Human Rights Act en aan de bepalingen over haatpropaganda in het Wetboek van Strafrecht (bron). De Schotse Hate Crime and Public Order (Scotland) Act 2021 maakt gedrag dat een redelijk persoon dreigend of kwetsend ("threatening or abusive") zou vinden strafbaar als iemand daarmee haat wil aanwakkeren tegen een groep op grond van onder meer transgenderidentiteit; beledigend ("insulting") gedrag valt daar alleen bij ras, huidskleur, nationaliteit en etnische of nationale afkomst onder; de wet noemt de vrijheid van meningsuiting uit artikel 10 EVRM uitdrukkelijk bij het verweer dat het gedrag redelijk was (bron).
Wat de rechtspraak zegt
In de zaak Forstater v. CGD Europe (2021) oordeelde de Britse Employment Appeal Tribunal op 10 juni 2021 dat gender-kritische opvattingen, zoals de overtuiging dat biologisch geslacht onveranderlijk is en niet samenvalt met genderidentiteit, een filosofische overtuiging zijn die onder de Equality Act 2010 valt. De arbeidsrechter in eerste aanleg had in 2019 nog geoordeeld dat die overtuiging "not worthy of respect in a democratic society" was. Volgens de Employment Appeal Tribunal valt een overtuiging, gemeten aan de artikelen 9 en 10 EVRM, alleen buiten de bescherming als zij vergelijkbaar is met nazisme of totalitarisme. Het hof voegde eraan toe dat de uitspraak niet betekent dat mensen met gender-kritische opvattingen trans personen ongestraft mogen "misgenderen" (vertaald): de regels tegen discriminatie en intimidatie blijven gelden. In 2022 oordeelde de arbeidsrechter dat Forstater direct was gediscrimineerd vanwege haar overtuiging, doordat zij geen arbeidscontract kreeg en haar visiting fellowship niet werd verlengd (bron).
In Mackereth v. DWP wees de Employment Appeal Tribunal op 29 juni 2022 het hoger beroep af van een christelijke arts die weigerde de gewenste voornaamwoorden van transgender cliënten te gebruiken. Het hof vond dat de eerste rechter zijn overtuigingen te snel buiten de bescherming van de Equality Act had geplaatst, maar liet het oordeel in stand dat de eis om gewenste voornaamwoorden te gebruiken een noodzakelijk en evenredig middel was om transgender cliënten met respect te behandelen (bron). Een beschermde overtuiging hebben is dus niet hetzelfde als het recht om die op het werk op elke manier te uiten.
Het debat raakt ook wetenschappelijk werk. Na publicatie van het onderzoek van Lisa Littman naar "rapid-onset gender dysphoria" (2018) stelde PLOS ONE een heronderzoek in. In maart 2019 verscheen een herziene versie met een aangepaste titel, samenvatting, inleiding en discussie; de resultaten bleven op enkele ontbrekende waarden na ongewijzigd (bron).
Onze conclusie
Misgendering is geen geweld. Het is een feitelijke vaststelling. Wetten en regels die mensen dwingen onwaarheid te spreken, verhouden zich volgens ons slecht tot de vrijheid van meningsuiting. Vrijheid om de realiteit te benoemen is geen luxe maar een minimumstandaard van een rechtsstaat.
Bronnen
- Forstater v. CGD Europe and others (2021) UKEAT/0105/20/JOJ.
- Forstater v. CGD Europe and others (2022), Employment Tribunal, zaak 2200909/2019.
- Mackereth v. DWP and another (2022) EAT 99.
- Meriwether v. Hartop (2021), US Court of Appeals for the Sixth Circuit, nr. 20-3289.
- An Act to amend the Canadian Human Rights Act and the Criminal Code, S.C. 2017, c. 13 (Bill C-16).
- Hate Crime and Public Order (Scotland) Act 2021, artikel 4.
- Littman, L. (2018). Rapid-onset gender dysphoria; correctie PLOS ONE (2019).