Home › Debat › Affirmatie of twijfel

Affirmatie of twijfel: het kernconflict in de transzorg

De keuze tussen onmiddellijke bevestiging en exploratieve diagnostiek raakt elk kind en elke jongere die zich met genderdysforie meldt. Het is de breuklijn in het debat over genderzorg.

Wat speelt er

Het affirmatieve model gaat ervan uit dat de geuite genderidentiteit het uitgangspunt van zorg is. De Cass Review (2024), het onafhankelijke Engelse onderzoek naar genderzorg voor minderjarigen, beschrijft hoe dit model, in de Verenigde Staten bepleit door Diane Ehrensaft, ervan uitgaat dat een kind van elke leeftijd zich bewust kan zijn van de eigen identiteit en baat heeft bij een sociale transitie in elke ontwikkelingsfase. Volgens de Review is dit model in veel landen dominant geworden. Sommige genderdiensten stapten af van een meer verkennende aanpak, en sommige belangen- en steungroepen zien die verkennende aanpak als 'gatekeeping'. Het Nederlandse model beschrijft de Review als een aparte benadering: een kind kan al jong weten wat de eigen genderidentiteit is, maar een volledige transitie wacht tot de adolescentie (p. 69-70).

Volgens de Review worden de termen 'affirmatief' en 'exploratief' in het debat zo als wapen gebruikt dat neutrale woorden moeilijk te vinden zijn. Psychologische begeleiding gelijkstellen aan conversietherapie noemt de Review schadelijk, omdat jongeren dan de emotionele steun kunnen mislopen die ze verdienen (p. 150, bron).

Daartegenover staat het exploratieve model: een brede beoordeling van ontwikkeling, psychische problemen, trauma en autisme gaat vooraf aan een medische stap. De Cass Review staat dichter bij dit tweede model. Zij beveelt aan dat elk kind en elke jongere die naar de NHS-genderzorg wordt verwezen een holistische beoordeling krijgt, met screening op autisme en andere neurologische ontwikkelingsstoornissen en een beoordeling van de mentale gezondheid (aanbeveling 2, p. 29). Volgens de Review beschrijven de recente Finse en Zweedse richtlijnen psychosociale zorg als eerste behandeling, terwijl vijf richtlijnen zeggen dat niet elk kind of elke jongere psychosociale zorg nodig heeft; vier van die vijf dragen een genderaffirmatieve aanpak uit (p. 152, bron).

Wat onderzoek toont

De Cass Review (2024) noemt dit "an area of remarkably weak evidence" en stelt dat er geen goed bewijs is over de langetermijnuitkomsten van interventies bij gendergerelateerd lijden (p. 13). Het bewijs geeft volgens de Review ook geen sterke steun voor de gedachte dat puberteitsremmers genderdysforie of de mentale gezondheid verbeteren. Waar jongeren naast hun genderdysforie psychische problemen hebben, moeten ze daarvoor de bewezen therapieën krijgen, net als elke andere jongere in de NHS; de Review noemt dat de eerste stap (p. 155, bron).

Het Zweedse SBU vond in 2019 geen gerandomiseerde studies bij kinderen en jongeren en weinig studies naar de langetermijneffecten van genderbevestigende behandeling (bron). De systematische review van het SBU uit 2022 concludeerde dat het bewijs over de effecten van hormoonbehandeling bij kinderen met genderdysforie op psychosociale gezondheid, cognitie, lichaamssamenstelling en stofwisseling onvoldoende is (bron).

Lisa Littman ondervroeg in 2018 256 ouders, geworven via drie websites, over kinderen bij wie de genderdysforie volgens hen plotseling tijdens of na de puberteit begon. Volgens de ouders had 62,5 procent van die jongeren al vóór de genderdysforie ten minste één psychische diagnose of ontwikkelingsstoornis. Littman presenteert sociale invloed als hypothese en noemt 'rapid-onset gender dysphoria' een categorie die nog niet klinisch gevalideerd is (bron). Stephen Levine betoogt in een essay (2021) dat het relevant en ethisch is te onderzoeken welke biologische, sociale en psychologische krachten iemand ertoe brachten een nieuwe identiteit aan te nemen (bron).

Onze conclusie

Het affirmatieve model is een ideologisch raamwerk dat zich presenteert als zorg. De Engelse en Zweedse reviews vonden het bewijs voor medische behandeling van minderjarigen zwak tot onvoldoende. Daarom is exploratieve, psychologisch georiënteerde zorg voor ons de enige verdedigbare default bij minderjarigen. Wie twijfel verbiedt, beoefent geen geneeskunde maar activisme.

Bronnen

  1. Cass, H. (2024). Independent review of gender identity services for children and young people: Final report.
  2. SBU (2019). Gender dysphoria in children and adolescents: an inventory of the literature, rapport 307.
  3. Ludvigsson, J.F. e.a. (2023). A systematic review of hormone treatment for children with gender dysphoria and recommendations for research. Acta Paediatrica 112 (SBU-rapport 342, 2022).
  4. Levine, S. (2021). Reflections on the Clinician's Role with Individuals Who Self-identify as Transgender. Archives of Sexual Behavior 50(8).
  5. Littman, L. (2018). Parent reports of adolescents and young adults perceived to show signs of a rapid onset of gender dysphoria. PLoS One 13.