Home › Debat › Diagnose of zelfdeclaratie

Diagnose of zelfdeclaratie

Als wie zich vrouw verklaart vrouw is, dan is het woord vrouw leeg. Als wie zich man verklaart man is, dan zijn de wetten geschreven voor vrouwen niet meer toepasbaar.

Wat speelt er

Het Nederlandse wetsvoorstel Transgenderwet (2021–2024) wilde de deskundigenverklaring voor wijziging van het geslacht in de geboorteakte schrappen. Bij zelfidentificatie wordt elke biologische, juridische of sociale categorie afhankelijk van de wens van het individu. Critici waaronder feministen, juristen en artsen waarschuwen voor de implicaties in sport, recht, opvang, gevangenissen en data. Wanneer geslacht administratief plooibaar wordt, raakt de basis voor sekse-specifiek beleid weg.

De Nederlandse situatie is geen op zichzelf staand experiment. Schotland trok in 2024 een soortgelijk wetsvoorstel terug nadat een meervoudig verkrachter onder de nieuwe regeling overplaatsing naar een vrouwengevangenis aanvroeg. Het probleem is geen randgeval — het is structureel ingebakken in elke wet die identiteit boven biologie plaatst.

Wat onderzoek toont

De UK Supreme Court oordeelde in 2025 (For Women Scotland v. Scottish Ministers) dat "vrouw" in de Equality Act biologisch wordt begrepen. Kathleen Stock documenteert in Material Girls (2021) de filosofische onhoudbaarheid van zelfidentificatie als juridische categorie: een definitie die circulair op zichzelf wijst kan geen wettelijke functie vervullen.

Helen Joyce (Trans, 2021) en Hannah Barnes (Time to Think, 2023) schetsen hoe zelfidentificatie altijd ten koste gaat van vrouwen-, kinder- en patiëntenrechten — niet bij wijze van neveneffect, maar als logische consequentie. Voor de zorg is het effect concreet: Stephen Levine (2022) wijst erop dat administratieve zelfdeclaratie de medische diagnostiek vervangt, waardoor comorbiditeit ondergesneeuwd raakt.

Onze conclusie

Zelfdeclaratie is geen progressie maar de afschaffing van controleerbare categorieën. Diagnose blijft noodzakelijk — niet om mensen te dwarsbomen, maar om zorg en recht inhoud te geven. Het Nederlandse wetsvoorstel moet niet alleen worden ingetrokken; de Transgenderwet zoals die nu geldt verdient een fundamentele herziening.