Abigail Shrier — Irreversible Damage (2020)

Journalist Abigail Shrier, toen schrijver voor de Wall Street Journal, beschrijft in dit boek uit juni 2020 de snelle stijging van het aantal tienermeisjes dat zich als transgender identificeert, en stelt dat sociale besmetting via vriendengroepen en sociale media daarbij een sleutelrol speelt. (bron)

Waar het boek over gaat

Shrier beschrijft hoe genderdysforie tot enkele jaren voor het verschijnen van het boek zeldzaam was, meestal in de vroege kindertijd begon en bijna alleen jongens trof. Daar is volgens haar een nieuw profiel bij gekomen: meisjes zonder eerdere klachten over hun geslacht, die in groepjes vriendinnen tegelijk uit de kast komen als transgender, vaak nadat ze op school een coming-outverhaal hoorden of online trans-influencers gingen volgen. (bron) Ze sprak met de meisjes, hun ouders, therapeuten en artsen die transities begeleiden, en met detransitioners: jonge vrouwen die spijt hebben van hun transitie. Volgens Shrier duwen influencers en 'genderbevestigende' docenten en therapeuten meisjes naar ingrijpende behandelingen, zoals puberteitsremmers en dubbele borstamputaties. (bron)

Sterke punten

Het boek is journalistiek opgebouwd uit eerstehandsverhalen. Shrier brengt het begrip rapid onset gender dysphoria (ROGD) onder een breder publiek. Lisa Littman introduceerde dat begrip in 2018 in een verkennend onderzoek onder ouders, die geworven werden via drie websites waar ouders hadden geschreven over een plotseling begin van genderdysforie bij hun kind. Het onderzoek geeft dus de waarnemingen van ouders weer, niet die van de jongeren zelf. (bron) Shrier koppelt dat aan de rol van YouTube-sterren en online influencers, aan voorlichting op scholen en aan hulpverleners die transities mogelijk maken. (bron) Ze laat ook detransitioners aan het woord.

Ontvangst

Amazon weigerde kort voor het verschijnen een betaalde advertentiecampagne voor het boek, omdat het volgens Amazon seksuele oriëntatie zou "diagnosticeren, behandelen of in twijfel trekken" (vertaald); het boek bleef wel te koop. (bron) In november 2020 kondigde Target na kritiek online aan het boek uit de verkoop te halen, en draaide dat besluit vrijwel meteen terug. (bron) Chase Strangio, jurist bij de Amerikaanse burgerrechtenorganisatie ACLU, schreef op Twitter: "Het stoppen van de verspreiding van [Shriers] boek en deze ideeën is 100% een heuvel waarop ik zal sterven" (vertaald); hij verwijderde de tweet later. (bron) In juli 2021 bood de American Booksellers Association excuses aan omdat het boek was meegestuurd in een zending aan onafhankelijke boekhandels. (bron) Tegelijk koos The Economist het volgens de uitgever tot een van de boeken van het jaar. (bron) De controverse rond de receptie illustreert het patroon dat Shrier beschrijft: kritiek op de affirmatieve aanpak wordt zelf als problematisch geframed.

Hoe het past in het debat

Irreversible Damage stelt de vorm van genderdysforie centraal die pas in de puberteit begint. De Cass Review (2024) beschreef later in Engeland een duidelijke verschuiving in de verwijzingen, van vooral jongens vóór de puberteit naar vooral meisjes in of na de puberteit, zonder duidelijke verklaring voor die verandering. (bron) Als een van de mogelijke verklaringen noemt het rapport de invloed van leeftijdsgenoten en media, en het noemt dat de meest omstreden verklaring. (bron) Hoe de Britse genderkliniek Tavistock met deze groei omging, beschrijft Hannah Barnes in Time to Think. Lees ook de bespreking van Helen Joyce's Trans.