vele stemmen, één plek
Sport en trans: het einde van de vrouwencategorie
Als mannen met testosteron-onderdrukking in vrouwencompetities startten, is de vrouwencategorie inhoudelijk leeg verklaard. Dat is geen inclusie maar uitsluiting.
Wat speelt er
Sportbonden worstelen met de vraag of transvrouwen in vrouwencompetities mogen uitkomen, en de internationale bonden kiezen verschillende regels. Het IOC eiste lange tijd dat transvrouwen hun testosteron ten minste twaalf maanden onder 10 nmol/L hielden voordat zij in de vrouwencategorie mochten starten (bron). In zijn latere raamwerk over eerlijkheid, inclusie en non-discriminatie gaat het IOC uit van "geen vermoeden van voordeel"; een groep sportwetenschappers onder wie Lundberg en Hilton schreef in 2024 dat dit uitgangspunt voorbijgaat aan het voordeel in spiermassa, kracht en uithoudingsvermogen dat de mannelijke ontwikkeling geeft (bron).
De zwembond FINA (nu World Aquatics) bepaalde per 20 juni 2022 dat transvrouwen alleen in de vrouwencategorie mogen uitkomen als zij geen deel van de mannelijke puberteit hebben doorgemaakt voorbij Tanner-stadium 2 of na hun twaalfde, afhankelijk van wat later is (bron). World Athletics sluit sinds 31 maart 2023 transvrouwen die een mannelijke puberteit hebben doorgemaakt uit van vrouwenwedstrijden voor de wereldranglijst. De bond schreef daarbij dat er toen geen transgender atleten internationaal meededen en er dus geen atletiekspecifiek bewijs was; hij gaf eerlijkheid en de integriteit van de vrouwencompetitie voorrang boven inclusie (bron).
De wielerbond UCI besloot op 5 juli 2023 dat transvrouwen die na de mannelijke puberteit zijn getransitioneerd niet meer mogen deelnemen aan vrouwenwedstrijden op de internationale kalender, in alle categorieën. Volgens de UCI bevestigt de wetenschap niet dat ten minste twee jaar hormoonbehandeling met een testosteronwaarde van 2,5 nmol/L de voordelen van testosteron tijdens de puberteit volledig wegneemt. Bij internationale masterswedstrijden heet de mannencategorie sindsdien Men/Open (bron).
Wat onderzoek toont
Hilton en Lundberg (2021) zetten in een review op een rij dat het prestatieverschil tussen mannen en vrouwen vanaf de puberteit ontstaat en afhankelijk van de sport vaak 10 tot 50 procent bedraagt. In de longitudinale studies naar testosteronsuppressie bij transvrouwen daalden vetvrije massa, spieroppervlak en kracht na twaalf maanden doorgaans met ongeveer 5 procent; lengte en skeletmaten blijven volgens de auteurs onveranderd. Zij tekenen aan dat die studies gaan over gezonde volwassenen met een gewone of zelfs lage lichamelijke activiteit, niet over getrainde sporters (bron).
Een systematische review van Harper en anderen (2021) van 24 studies vond dat het hemoglobine van transvrouwen na vier maanden hormoonbehandeling op het niveau van vrouwen ligt. Kracht, vetvrije massa en spieroppervlak namen af, maar bleven ook na 36 maanden boven die van vrouwen (bron). De pretentie dat sport "biologie-neutraal" kan zijn faalt fysiologisch.
Het UK Supreme Court oordeelde op 16 april 2025 in For Women Scotland v The Scottish Ministers dat "sex", "woman" en "man" in de Britse Equality Act 2010 biologisch geslacht, biologische vrouw en biologische man betekenen. Over de sportbepaling in die wet (section 195) schreef het Hof dat die duidelijk uitgaat van biologisch geslacht en onwerkbaar kan worden als geslacht wordt uitgelegd volgens een gendercertificaat (bron).
Onze conclusie
De vrouwencategorie bestaat om biologische reden, niet om identiteitsreden. Toelating van mannen die zich vrouw verklaren is een vorm van vrouwendiscriminatie verkocht als progressie. Aparte open categorieën zijn de juiste oplossing — trans-atleten verdienen een eerlijke plek, niet een plek ten koste van vrouwen.
Bronnen
- Hilton, E. & Lundberg, T. (2021). Transgender Women in the Female Category of Sport. Sports Medicine 51.
- Harper, J. e.a. (2021). How does hormone transition in transgender women change body composition, muscle strength and haemoglobin? British Journal of Sports Medicine 55.
- Lundberg, T. e.a. (2024). The International Olympic Committee framework on fairness, inclusion and nondiscrimination on the basis of gender identity and sex variations does not protect fairness for female athletes. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports 34.
- FINA (2022). Policy on eligibility for the men's and women's competition categories.
- World Athletics (2023). Council decides on Russia, Belarus and female eligibility.
- UCI (2023). The UCI adapts its rules on the participation of transgender athletes in international competitions.
- UK Supreme Court (2025). For Women Scotland Ltd v The Scottish Ministers, [2025] UKSC 16.