vele stemmen, één plek
Home › Debat › Ouderlijke toestemming
Ouderlijke toestemming bij medische transitie
Wanneer een kind van 12 jaar of ouder een medische behandeling wil en de ouders weigeren, wie beslist dan? De Nederlandse wet geeft ouders een stem, maar geen onvoorwaardelijk veto.
Wat speelt er
Volgens de WGBO is voor een medische behandeling van een kind van 12 tot 16 jaar de toestemming nodig van zowel het kind als de ouders die het gezag uitoefenen. De arts mag zonder toestemming van de ouders behandelen als dat kennelijk nodig is om ernstig nadeel voor het kind te voorkomen, of als het kind na de weigering van de ouders de behandeling weloverwogen blijft wensen. Vanaf 16 jaar kan een minderjarige zelf een behandelingsovereenkomst aangaan (bron). Bij medische transitie van een kind onder de 16 hebben ouders dus een wettelijke stem, maar de wet laat ruimte om zonder hen te behandelen.
Op 1 januari 2027 treedt de Wet strafbaarstelling conversiehandelingen in werking (bron). Strafbaar wordt wie in de uitoefening van een ambt, beroep of bedrijf of in het verband van een organisatie stelselmatig of op indringende wijze handelingen verricht om de seksuele gerichtheid of genderidentiteit van een minderjarige te veranderen of te onderdrukken. De wet zegt uitdrukkelijk dat het oproepen tot terughoudendheid, voorzichtigheid of reflectie bij een sociale of medische transitie daar niet onder valt (bron). Ouderlijk verzet tegen transitie maakt deze wet niet strafbaar.
Wat onderzoek toont
In de Britse zaak Bell v. Tavistock oordeelde de High Court op 1 december 2020 dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat een kind van 13 jaar of jonger bekwaam is om toestemming te geven voor puberteitsremmers, en dat het twijfelachtig is of een kind van 14 of 15 de risico's en gevolgen op lange termijn kan begrijpen en afwegen (bron). Het Court of Appeal vernietigde die uitspraak op 17 september 2021: het is aan artsen en niet aan rechters om te beoordelen of een kind onder de 16 bekwaam is om in te stemmen met een behandeling (bron).
De Cass Review (2024) schrijft over sociale transitie dat kinderen en jongeren het best af zijn in een steunende relatie met hun gezin, en dat ouders daarom actief bij de beslissing betrokken moeten worden, tenzij er sterke aanwijzingen zijn dat dit het kind in gevaar brengt. De Review hoorde van veel ouders dat hun kind sociaal getransitioneerd was zonder dat zij erbij betrokken waren, vooral als een tiener op school uit de kast was gekomen en bang was voor de reactie van de ouders (bron).
Lisa Littman (2018) ondervroeg 256 ouders, geworven via drie websites, die vonden dat bij hun kind tijdens of na de puberteit plotseling genderdysforie was ontstaan. Volgens 86,7 procent van hen was het kind daarvoor meer op sociale media of internet gaan zitten, zat het in een vriendengroep waarin ook anderen zich in dezelfde periode als trans gingen identificeren, of beide. Het is een verkennend onderzoek naar wat ouders rapporteren, dat volgens Littman zelf hypothesen oplevert over sociale invloed en nog geen klinisch gevalideerd beeld (bron). Journalist Hannah Barnes beschrijft in Time to Think (2023) hoe de genderkliniek voor kinderen van de Tavistock in tien jaar ongeveer tweeduizend kinderen, sommigen pas negen jaar oud, doorverwees voor puberteitsremmers, terwijl de aanmeldingen verschoven van vooral jongens voor de puberteit naar vooral adolescente meisjes, vaak met andere problemen (bron).
Onze conclusie
Ouders zijn geen obstakel maar de eerstverantwoordelijken voor het welzijn van hun kind. Zorgaanbieders, scholen en juridische instanties die ouders passeren bij transitiezorg, beschadigen gezinnen. Bevestig de ouderlijke poortwachtersrol bij alle onomkeerbare interventies.
Bronnen
- Bell v. Tavistock [2020] EWHC 3274 (Admin).
- Bell v. Tavistock [2021] EWCA Civ 1363.
- Cass, H. (2024). Independent Review.
- WGBO, art. 7:447 en 7:450 BW.
- Wet strafbaarstelling conversiehandelingen, Stb. 2026, 294.
- Littman, L. (2018). Rapid-onset gender dysphoria.
- Barnes, H. (2023). Time to Think.